Paleologoslar

Bizans İmparatorluğu’nda son hanedan (1261-1453). Soyun kurucusu VIII. Mikhail’dir. Bu soydan yedi imparator Bizans İmparatorluğu tahtına çıktı. Mikhail’in 1261 yılında İstanbul’u Lâtinlerden geri alması dışında, bu soydan gelen imparatorlar fazla bir varlık gösteremediler. 14. yüzyıl ortalarında hemen tüm Anadolu Türklerin eline geçti. Balkanlar’da Sırplar ve Bulgarlar, Bizans’ın güçlü birer rakibi oldu. Ancak Balkanlar’da Bizans egemenliğine…

Mutlak Sıfır

Kuramsal olarak mümkün en düşük sıcaklık. Isıl dengede olan bir sistemin parçacıklarının gelişigüzel hareketlerinden ileri gelen ısıl enerjileri bu sıcaklık derecesinde sıfırdır. Bu nedenle mutlak sıfır, termodinamik sıcaklığın sıfırıdır (0 K, yani sıfır kelvin = -273,15°C = -459,67°F). Pratikte bu sıcaklık (yani soğukluk!) derecesine tam olarak ulaşılamaz, ancak son derece yakın sıcaklıklar elde edilmiştir. Örneğin…

Mutlak Değer

Artı gerçel sayıları kendisiyle, eksi gerçel sayılarıysa ters işaretlisiyle eşleyen fonksiyon. || işaretiyle gösterilir ve matematik diliyle biçiminde tanımlanır. Bir başka tanım |x| = + Ax2 biçimindedir. Buna göre |-5| = 5, |¹| = ¹’dir. İki gerçel sayının farkının mutlak değeri, bu sayılar arasındaki “uzaklık” olarak düşünülebilir. Üçgen eşitsizliği denilen |x+y| ² |x|+|y| bağıntısı gerçel…

Musul Meselesi

Lozan Antlaşması’ndan sonra Musul’un geleceği konusunda Türkiye Cumhuriyeti ile İngiltere arasında ortaya çıkan siyasî sorun. Aslında Avrupalılar, 19. yüzyılın ilk yarısından başlayarak, tarihi ve dini nedenlerle, daha sonra da zengin petrol yataklarının işletilmesi nedeniyle Musul ile ilgilenmekteydiler. I. Dünya Savaşı sonrasında bölge, İngiliz işgali altına girdi. Türkler ise Musul’u Misakımillî sınırları içinde kabul ettiler. Lozan…

Musul Atabeyliği

Musul’da İmadettin Zengi tarafından kurulan atabeylik (1128-1262). İmadettin Zengi, Selçuklulara bağlı olarak Kuzey Irak, Kuzey Suriye, Urfa bölgelerine hâkim oldu. Ölünce yerine sırasıyla Seyfettin Gazi ve Kutbettin Mevdut geçti. Musul Atabeyliği bir ara Eyyubîlere bağlandıysa da bu kısa sürdü. 1262’de Hulâgu tarafından ortadan kaldırıldı. Musul atabeyleri özellikle Haçlılar ile mücadelede önemli bir rol oynadılar ve…

Müslüman Kardeşler

Müslümanlığın aslına dönmek amacıyla kurulan bağnaz Arap örgütü. 1928’de Şeyh Hasan-El-Benna tarafından Mısır’da kuruldu. Hasan-El-Benna, Mısır’ın Batılılaşmasına ve emperyalist devletlere karşı çıkıyordu. II. Dünya Savaşı sırasında örgüt terörist bir kişilik kazandı. Yasadışı komünist partisine karşı bir denge unsuru olması amacıyla hükümet bu gelişmelere göz yumdu. İsrail karşısındaki yenilgiyi protesto eden örgüt, 1948 yılında Kahire polis…

Müseccel Yavuz Grubu

İstanbul’da kurulmuş ve Kurtuluş Savaşı sırasında Kuvayı Milliyeciler adına çalışmış gizli örgüt. Çeşitli durum ve konumlarda kendilerini tanıtmak amacıyla kullandıkları mührün üzerinde Yavuz Sultan Selim’in resmi kazılı olduğundan “Yavuz” adını buradan almışlardır. Örgütün en önemli görevi, Kuvayı Milliyecilere çeşitli kaynaklardan haber toplamaktı. Bunun dışında, İstanbul’da askerî depolara baskınlar düzenleyip ele geçirdikleri silâh ve cephaneyi Anadolu’ya…

Müseccel Felah Grubu

İstanbul’da kurulmuş, Kurtuluş Savaşı boyunca Kuvayı Milliyeciler adına eylemlerde bulunmuş gizli örgüt. Grubun birincil görevi, silâh ve cephane sağlamak ve göndermek, ayrıca savaşa katılmak isteyenleri Anadolu’ya geçirmekti. Erkânıharp Binbaşısı Ekrem Bey başkanlığındaki örgüt, merkez olan Ankara örgütüyle sıkı ve sürekli ilişkiler içindeydi. İstanbul ile Anadolu ve özellikle Ankara arasındaki haberleşmeyi Başkomiser Salih ve Saffet beyler…

Muhafazakar Parti

İngiliz siyasî partilerinden en büyüğü ve en eskilerinden biri. 1840’lardan itibaren “Tory” partisinin devamı olma niteliğini korudu. 1832-1914 arasında yönetimi Liberal Parti ile birlikte nöbetleşe devraldı. I. ve II. Dünya Savaşı arasında uzun süre yönetimdeydi. 1945’ten sonra İşçi Partisi ile birlikte yine nöbetleşe yönetime geçti. Kurulduğu yıllardaki başkanı olan Robert Peel’in başbakanlığı sırasında Tahıl Yasaları’nı…