Konuşma Dili

Bir ulusun, bir dil birliğinin dilinin yazıyla ilişkili olmayan ve çeşitli söyleyiş özellikleri taşıyan yönü. Dilin gelişiminde temel, konuşma dilidir. Değişik yöntemlerle yazıya geçirme sistemlerinin hepsi, konuşma diline dayanır. Konuşma diliyle yazı dili arasında her zaman çeşitli ayrımlar vardır. Sözgelimi “geleceğiz” biçimindeki eylem çekimi, konuşma dilinde “gelicez”, “yapıyor” da “yapıyo” biçiminde söylenir. Bunun gibi, çoğu kez “bir şey” yerine “bi-şey” deriz. “Ağabey” biçiminde yazılan sözcük de konuşma dilinde “abi” olarak geçer. Ses düşmeleriyse, genellikle ikili kullanımlarda görülür: “Ne haber-n’aber, ne oldu-n’oldu, Mustafa Efendi-Mustafendi” gibi. Konuşma dilinde, sözdizimi bakımından da ayrımlar vardır. Çekimli eylemin cümlenin sonunda bulunması kuralına uymayan devrik cümle, bunun tipik örneğidir. Yazılı anlatımda akıcılık sağlamak için, devrik cümleye başvurulmasının nedeni de budur. Konuşma diliyle yazı dili arasındaki benzeri ayrımlar her dilde vardır. Yazı dili daha ölçülü, daha kurallıdır. Konuşulan dilin yanlış ya da bozulmuş ögeleri, bütün dilbirliğine yayılıp aslı kullanılmaz duruma gelince, bu biçimler sözlüklere, yazım kılavuzlarına da alınmaktadır. Konuşma dili, yazı diline oranla hızlı bir gelişme içindedir. Bu gelişmede kısa anlatım, çeşitli vurgulama istekleri gibi nedenlerle söyleyişten ileri gelen etkenlerin payı büyüktür. Türk dilinde konuşma dili, yazı dili ayrımı İslâmlık etkisine girilmesinden sonra belirginlik kazanmıştır. Arapça ve Farsçanın başlangıçta resmî dil oluşu, medrese öğrenimi ve Osmanlıca denilen yazı dilinin egemenliği, halkın konuştuğu dille aydınların kullandığı dilin farklılaşmasıyla sonuçlandı. Konuşma diline yöneliş, Tanzimat’tan sonra yaygın bir eğilim olarak görüldü. Millî edebiyat dönemindeyse, yazı dili, konuşulan İstanbul Türkçesine yaklaştırılmak istendi.

This entry was posted in   K.
Bookmark the   permalink.

administrator has written 6047 articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>