77 articles V

Vuruntu

İçten yanmalı benzinli motorlarda, genellikle hava-yakıt karışımının silindir içinde, henüz buji çakmadan, aşırı sıkıştırmaya bağlı olarak kendiliğinden, gürültülü biçimde patlaması. Bu durumda benzine, yanmasını yavaşlatan vuruntu önleyici katkı maddeleri ilâve edilir. Bu amaçla en çok kurşun tetraetil [Pb(C2H5)4] kullanılır. Ancak silindirlerde kurşun artıklarının kalmaması için ayrıca 1,2 di brometan ve 1,2 diklor etan da katılır.

Vulkanizasyon

Biçim alması ve geniş bir sıcaklık aralığında dayanıklılık göstermesi için ham kauçuğun kükürtle birleştirilmesi işlemi. Ham kauçuk ancak sınırlı bir sıcaklık aralığında esneklik gösterir. Isıtıldığında yumuşar ve sakız gibi olur. Soğutulduğunda da sertleşip kırılganlaşır. Kükürtle karıştırılıp ısıtılan kauçuğun daha iyi özellikler gösterdiğini, Charles Goodyear tesadüfen buldu (1839). Bir soba üzerine düşürdüğü kauçuk, kükürt ve beyaz…

Viyana Kongresi

Napoléon’u yenilgiye uğratan müttefik devletler tarafından, Avrupa’ya yeni bir düzen vermek amacıyla toplanan kongre (1814-1815). Kongre, Paris Antlaşması (30 Mayıs 1814) uyarınca toplandı. Müttefiklerin (İngiltere, Prusya, Avusturya, Rusya) egemenliğinde geçen ve doksan dolayında devletin katıldığı kongrenin temel hedefi, Fransız Devrimi öncesindeki hanedan ve hükümetleri yeniden kurmaktı. Fransa, Paris Antlaşması ile kabullendiği 1792 öncesi sınırlarına çekildi…

Versailles Antlaşması

I. Dünya Savaşı sonunda, yenilen Almanya ile savaşı kazanan İngiltere, Fransa, İtalya ve Amerika Birleşik Devletleri arasında imzalanan barış antlaşması (28 Haziran 1919). 18 Ocak 1919’dan başlayarak Wilson, Lloyd George, Clemenceau ve Orlando’nun katılmasıyla Paris’te yapılan görüşmelerde hazırlanan antlaşma metni 7 Mayıs’ta Alman heyetine sunuldu. Almanların karşı önerileri reddedildi. Fransa’nın el altında ilettiği Kayzer’e ve…

Vektör Uzayı

Bir vektör kümesiyle bir skaler alanının bir araya gelmesiyle oluşan matematiksel uzay. Bunun için, kümenin herhangi iki elemanının toplamı yine kümede eleman olan bir vektör vermeli ve kümenin herhangi bir elemanının herhangi bir skalerle çarpımı da yine kümede eleman olmalıdır. Vektör uzayı lineer cebirde çokça kullanılır.

Vektörel Çarpım

Başlangıç noktaları aynı olan iki vektörün, büyüklüğü her ikisinin büyüklükleriyle aralarındaki açının sinüs değerinin çarpımına eşit, doğrultusu da kendilerine dik olan üçüncü bir vektör verecek biçimde çarpılması. Aralarında a açısı olan u ve v vektörlerinin vektörel çarpımı w=uxv biçiminde gösterilir ve çarpımın sonucu olan w vektörünün büyüklüğü, w = |u| |v| sin_’dır. Vektörel çarpımda vektörlerin…

Veda Haccı

İslâm dininin kurucusu Hz. Muhammet’in ölümünden önce yaptığı son hac. Hz. Muhammet, 22 Şubat 632’de hac niyetiyle Medine’den çıktı. Bu hac sırasında okuduğu hutbede “Belki bu yıldan sonra burada sizinle bir daha buluşamam” sözleri bulunduğu için bu hac “Veda Haccı” olarak adlandırılır. Hz. Muhammet, haccı yerine getirdikten sonra 15 Mart 632’de Medine’ye döndü. Aynı yıl…

Vatan ve Hürriyet Cemiyeti

Mustafa Kemal’in Şam’da kurduğu gizli dernek (1906). Mustafa Kemal, Harp Akademisi’ni bitirdikten sonra yüzbaşı rütbesiyle Şam’a gönderildi. II. Abdülhamit’in baskıcı yönetimini devirmek amacıyla bazı arkadaşları ile Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’ni kurdu. Yafa, Beyrut ve Kudüs’te cemiyetin birer şubesi açıldı. Cemiyet, İkinci Meşrutiyet’in ilânı sırasında İttihat ve Terakki Cemiyeti ile birleşti.

Vasvar Antlaşması

Osmanlı İmparatorluğu ile Avusturya İmparatorluğu arasında imzalanan barış antlaşması (10 Ağustos 1664). Kimi tarihçiler, Vasvar Antlaşması’nı, gelecekte Habsburglara karşı Macaristan’da ortaya çıkacak ayaklanmaların temeli sayarlar. Bunun nedeni olarak da, Avusturya’nın bu antlaşmada Osmanlılar ile bir olarak Macarların haklarını çiğnemesini ve koşulların oldukça elverişli olmasına karşın Macarların barış görüşmelerine dahil edilmeyişini gösterirler. Gerçekten de Vasvar Antlaşması…

Varşova Paktı

14 Nisan 1955’te Varşova’da SSCB, Bulgaristan, Polonya, Romanya, Çekoslovakya, Macaristan, Arnavutluk ve Demokratik Almanya Cumhuriyeti arasında imzalanan “Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması” çerçevesinde kurulan askerî pakt. 5 Haziran 1955’te yürürlüğe giren antlaşma 20 yıllık süre için yapıldı ve üyelerin karşı çıkmaması durumunda sürenin kendiliğinden onar yıl uzaması kararlaştırıldı. 26 Nisan 1985’te antlaşmanın süresi 20…