73 articles U

Uyuşturucu Maddeler

Sinirleri ve sinir merkezlerini etkileyerek uyku, bilinçsizlik vb. durumlar yaratan maddeler. Ağrı dindirme, uyku verme gibi özelliklerinin yanında en önemli ve ortak etkileri, zamanla alışkanlık yapmalarıdır. Uyuşturucular başlıca iki gruba ayrılırlar: Doğal uyuşturucular, yapay (sentetik) uyuşturucular. Doğal uyuşturucuların en önemli kaynağı, olgunlaşmamış haşhaş kapsülüdür. Bir Asya bitkisi olan haşhaş, Türkiye’de de önemli miktarda yetiştirilir. Bu…

Uyurgezerlik

Uyku sırasında bilinçsizce gezme hâli; somnanbülizm. Daha çok çocukluk ve ergenlik çağlarında görülür. Kişi yaptıklarının farkında olmaksızın kalkıp dolaşır ve birtakım davranışlarda bulunur. Genellikle gözleri açıktır. Uyandırıldığındaysa hiçbir şey hatırlamaz. Çoğu zaman bir süre sonra geçer. Sürekli hâle gelmesi ve bir hastalık biçimini alması isteri ve sara nöbeti geçirenlerde olur. Tedavisinde psikolojik yöntemler uygulanır.

Uyku Hastalığı

Çeçe sineğinin taşıyıp aşıladığı bir kamçılı asalağın (Trypanosoma gambiense) neden olduğu tehlikeli bir hastalık. Özellikle Afrika’nın ormanlık bölgelerinde görülen hastalığın kuluçka süresi 2-4 haftadır. İki evrede gelişir. Birinci evre kuluçka döneminden sonra ortaya çıkar ve yüksek ateşle başlar. Diğer belirtiler lenf bezlerinde, dalakta ve karaciğerde büyüme, ağır kansızlık, zayıflama, şiddetli baş ağrısı, ayak ve kollarda…

Uygur Yazısı

Uygurlar tarafından kullanılan yazı. 3’ü ünlü, 11’i ünsüz olmak üzere 14 harften oluşan bir alfabesi vardır. Harf sayısı daha sonraları 18’e dek çıkmıştır. Sağdan sola doğru yazılır. Harfler, sözcüğün başında, ortasında ve sonunda değişik şekiller alırlar. Uzun süre Asya göçebe devletleri tarafından kullanıldı. Türklerin İslâmiyeti benimsemelerinden sonra da uzun süre yaşadı. Bugün elimizde Uygurca yazılmış…

Uşi Antlaşması

Osmanlı İmparatorluğu ile İtalya arasında imzalanan barış antlaşması (18 Ekim 1912). 29 Eylül 1911’de Afrika’daki son Osmanlı toprağı olan Trablusgarb’a (Libya) saldıran İtalya, yerli halkın ve Osmanlı subaylarının direnişiyle karşılaşmış ve iç kısımlara girememişti. Osmanlı İmparatorluğu’nu barışa zorlamak için Oniki Ada’ya asker çıkarması da önemli bir sonuç vermedi. Ancak Balkan Savaşları çıkınca, Osmanlı İmparatorluğu, İtalya…

Ural-Altay Dilleri

Asya’nın Büyük Okyanus kıyılarından Orta Avrupa ve Akdeniz kıyılarına kadar uzanan büyük bir alanda konuşulan diller. İki ana kola ayrılır: 1. Ural dilleri (a. Samoyed dilleri; b. Fin-Ugor dilleri), 2. Altay dilleri (Moğolca, Tunguzca, Türkçe). Bazı karşılaştırmalı dilbilim uzmanları, Korece ve Japoncayı da Altay dilleri grubuna sokma eğilimindedirler. Ancak, bugüne değin bu varsayım kesinlik kazanmış…

Uluslararası Adalet Divanı

(İnternational Court of Justice), Birleşmiş Milletler Yasası uyarınca kurulan yargılama kurulu. Yönetmeliği 24 Kasım 1945’te BM’ce yürürlüğe kondu. 15 üyeden oluşur; üyelerin dokunulmazlıkları ve bağımsızlıkları vardır. Bu üyeler, Genel Kurul’ca 9 yıl süreyle seçilirler. Üyelerin üçte biri, üç yılda bir yenilenir. Bir üye, iki kez seçilebilir. Divan’a yalnızca devletler başvurabilirler; BM’nin diğer kurulları, görüşlerini sunabilirler.…

Uzza

İslâmlıktan önceki Arap tanrılarından biri. Kâbe’de Uzza’yı temsil eden put, Kâbe’nin Müslümanlar tarafından ele geçirilmesiyle diğerleri gibi kırılarak ortadan kaldırıldı. Fakat İslâm dinine karşı olan eski inançlarını sürdüren Arap kabileleri uzun zaman Uzza’ya bağlı kaldılar. Aradan geçen zaman içinde Arapların İslâm dinini benimsemeleriyle Uzza da unutuldu.

Uzunçalar

Uzun bir müzik parçasını ya da birden çok müzik parçasını içeren, genellikle 33 1/3 devirli plak. Bu tür plakların uzun parçaları ya da birçok parçayı kapsayabilmesinin nedeni daha yavaş dönmesidir. Uzunçalarlar ilk kez II. Dünya Savaşı’ndan sonra piyasaya sürülmüş ve kısa sürede plak piyasasında bir devrime yol açmıştır.