322 articles P

Polinom

Katsayıları gerçel, kuvvetleri doğal sayılardan oluşan P(x)=a0+a1x+a2x2+…..+anxn biçimindeki her bir ifade, çokterimli. Bu gerçel katsayılı polinomlar, gerçel sayılar kümesine x elemanını katmakla elde edilen ve R[x] biçiminde gösterilen halkanın (polinomlar halkası) elemanlarıdır. Sıfır dışındaki her bir gerçel sayıya “sabit polinom”, 0’a “sıfır polinom” denir. 2-3x+x2, A2, x3-1,0 vb., polinomlara örnektir. Bir polinomda derecesi (kuvveti) en…

Pi Sayısı

Bir çemberin uzunluğunun çapına oranı olan sabit sayı (simgesi ¹). Yaklaşık değeri 3,14 olarak alınır. Daha yaklaşık bir değer olarak ¹ = 3,14159 alınabilir. Pi sayısı, sonu gelmeyen bir ondalık kesirdir (ve bu kesir devirli de Ğörneğin 2,718281828… gibi değildir).

Ph Değeri

Sulu bir çözeltinin asitlik ölçüsü. pH değeri, pH=log10[H+] olarak tanımlanır. Buradaki [H+], çözeltideki hidrojen iyonlarının termodinamik aktifliği olup seyreltik çözeltiler için hidrojen iyonunun mol/litre cinsinden derişimidir. Saf suyun pH değeri 7’dir, yani her litresi 10-7 mol hidrojen iyonu içerir. Asidik çözeltilerin pH değeri 7’den küçük, bazik çözeltilerinkiyse 7’den büyüktür.

Pers Savaşları

İlk Çağ’da Perslerle Yunanlılar arasında meydana gelen savaşlar (İ.Ö. 490-449). Perslerin tüm Doğu Akdeniz ülkelerine ve Anadolu’ya hâkim olmaları ve Boğazlar yoluyla Trakya’ya geçmeleri, Akdeniz ticaretinde Yunanlılara büyük bir rakip olan Fenike kentlerinin işine yaradı ve Doğu ülkeleriyle yapılan ticaret, Fenike limanları-Suriye-Arabistan yoluyla yapılmaya başlandı. Fenike kentleri, Pers egemenliği altında büyük bir ekonomik rahatlığa kavuştular.…

Patrona Halil İsyanı

Lale Devri’ne son veren isyan (1730). İsyan, başındaki lideri Patrona Halil’den dolayı bu adla anılır. Patrona Halil ve 25-30 kadar arkadaşı 28 Eylül 1730 tarihinde Beyazıt Camii kapısı önünde toplanarak 3 kol hâlinde çarşıya dağıldılar, dükkânları kapattırıp peşlerine pek çok esnafı takarak Etmeydanı’ndaki yeniçeri kışlalarına geldiler. İsyancıların bir bölümü de kayıklarla Üsküdar’a geçerek İran Seferi…

Partenogenez

Döllenmemiş yumurtalarla üreme. Partenogenez, diğer eşeysiz üreme yollarından (tomurcuklanma, bölünme vb.) farklı olarak, bir dişi gametin bir erkek gamet tarafından döllenmeksizin, kendi kendine yeni bir birey meydana getirmesidir. Bu durum böceklerde çok görülür. Ayrıca doğal olarak rastlandığı gibi deneysel olarak da sağlanabilir. Genellikle sürekli bir üreme biçimi olmayıp periyodik olarak görülür. Örneğin asmabiti ve arılarda…

Paris Komünü

Fransa-Prusya Savaşı sırasında Paris işçilerinin kurduğu devrimci yönetim (18 Mart 1871-27 Mayıs 1871). III. Napoléon’un baskıcı yönetimi altındaki Fransa’nın 1870 Fransa-Prusya Savaşı’ndan yenik çıkması ve Almanya’ya teslimi, Fransa’da ulusal bir direniş hareketine yol açtı. Özellikle Fransa işçi ve köylüleri silâhlanarak Alman işgalcilerine karşı ülkeyi savunmayı amaçladılar. Çoğunluğunu işçi ve köylülerin oluşturduğu 200 ulusal muhafız taburu…

Paleologoslar

Bizans İmparatorluğu’nda son hanedan (1261-1453). Soyun kurucusu VIII. Mikhail’dir. Bu soydan yedi imparator Bizans İmparatorluğu tahtına çıktı. Mikhail’in 1261 yılında İstanbul’u Lâtinlerden geri alması dışında, bu soydan gelen imparatorlar fazla bir varlık gösteremediler. 14. yüzyıl ortalarında hemen tüm Anadolu Türklerin eline geçti. Balkanlar’da Sırplar ve Bulgarlar, Bizans’ın güçlü birer rakibi oldu. Ancak Balkanlar’da Bizans egemenliğine…

Projeksiyon Makinesi

Saydam ya da saydam olmayan bir madde üzerindeki görüntüleri bir ekrana ya da duvara düşürmeye yarayan optik alet. Esas olarak bir ışık kaynağı, bunun geriye göndereceği ışınları da toplamaya yarayan bir çukur ayna, kaynaktan çıkan ışınları cisim üzerine toplamaya yarayan bir kondansör mercek sistemi ve ileri-geri hareket ederek ekrana görüntüyü net olarak düşürmeye yarayan bir…

Potansiyel Farkı

Elektrik alan şiddetinin iki nokta arasındaki çizgisel integrali (simgesi V ya da U). Bir yükün elektrik alanı içinde bir noktadan ötekine (izlediği yol ne olursa olsun) gitmesi hâlinde yapılan iş, yük ile potansiyel farkının çarpımına eşittir. Bir devre elemanının uçları arasındaki potansiyel farkı, gerilim ve voltaj adlarıyla da anılır.