262 articles H

İslam Edebiyatı

İslâm ülkelerinde, İslâmî konular çevresinde gelişen edebiyat. Müslüman ulusların her birinin kendine özgü ve İslâmlık öncesinden başlayan bağımsız edebiyatları ve her ulusal edebiyatın dinsel olduğu gibi dindışı edebiyat ürünleri vardır. İslâmlığı kabullerinden sonra her ulusun edebiyatında ve dindışı edebiyat ürünlerinde de İslâm etkileri görülür. Her edebiyattaki İslâmlık sonrasında öteki ülke edebiyatlarına örnek olabilecek düzeyde bir…

İnisiyasyon Töreni

İlkel toplumlarda erginlik töreni. Bulûğ dönemine eren gençlerin yetişkin bir kişinin hak ve sorumluluklarıyla kabileye girişleri sırasında yapılır. Gençler bu tören için hazırlanır. İnisiyasyon töreni, yanılsamalı bir ölüm-acı çekme, bir yeniden doğuş törenidir. İlkel kültürlerde yaygın olarak görülen bu törenler, bahar ve bereket törenleri gibi geleneklerin izini taşır. Aynı zamanda olimpiyat ya da sünnet örneği,…

İngiliz Tuzu

Epsomit adıyla da bilinen ve magnezyumca zengin, mağara ya da maden ocağı duvarlarında rastlanan, genellikle lifsi yapıda, suda kolay çözünen, tadı acı bir mineral. Kimi pirit yataklarında ve deniz sularında da az miktarda görülür. Müshil olarak kullanılır (15-30 gram kadarı şiddetli müshildir). Genellikle içine bir tatlandırıcı katılarak içilir.

İndüksiyon Fırını

Alternatif akımın oluşturduğu manyetik alan yardımıyla elektrik ileten maddelerin ısıtıldığı ya da ergitildiği fırın. Isıtılacak parça, örneğin çelik ya da bakır, büyük bir bobin içine yerleştirilerek bobinden yüksek frekanslı bir akım geçirilir. Malzemede indüksiyon voltajı oluşturulur. Bu voltaj, parçanın yüzeyinde bir elektrik akımı meydana getirir. Ancak, bu akımın karşılaştığı direnç, parçanın ısınmasına neden olur. Isıtma…

İlkel Yumuşakçalar

Yumuşakçaların ilkel tiplerini içeren sınıfı (Amphineura). Ağız ve anüs, karşılıklı iki uçtadır. Manto bütün vücudu örter. Gelişme başkalaşımlıdır. Sinir sistemleri öteki yumuşakçalardan daha basittir. İki takımı vardır. Bunlardan birine giren hayvanlar ayrı eşeyli, diğerindekiler erseliktir. Hepsi denizlerde yaşarlar. Yosun, alg ve diyatomelerle beslenirler. Yaşayan ve bilinen türleri 650 kadardır.

İç Teğet Çember

Bir çokgenin tüm kenarlarını teğet kabul eden çember. Doğal olarak, iç teğet çember, çokgenin içinde yer alır ve merkezi, çokgenin tüm kenarlarına eşit uzaklıktadır. Bu uzaklığın ölçümü iç teğet çemberin yarıçapını verir. Her üçgenin bir iç teğet çemberi vardır ve merkezi, üç açıortayın kesim noktasıdır.

İç Salgıbezleri

Salgılarını bir kanalla boşaltmayıp, yapılarındaki kılcal damarlar yoluyla kana ileterek genel metabolizmanın düzenlenmesinde önemli rol oynayan bezler; endokrin. İnsan vücudundaki iç salgıbezleri beş tanedir: Tiroit (kalkanbezi), paratiroit, hipofiz, böbrek- üstü bezleri, cinsiyet bezleri (kadında yumurtalık, erkekte erbezi). Bunların dışında vücutta ayrıca, çeşitli organlarda dağınık olarak bulunan ve iç salgıbezi sayılabilecek özellikler gösteren hücre kümeleri de…

İç Enerji

Bir sistemin aldığı ısı miktarıyla bu sisteme dışarıdan yapılan işin cebirsel toplamı olan termodinamik fonksiyonu (simgesi U ya da E). Bir sistem bir durumdan bir başka duruma geçerken meydana gelen ısı ve iş değişimi seçilen yola bağlıyken iç enerjisindeki değişim yola değil, yalnızca başlangıçtaki ve sondaki duruma bağlıdır. İç enerji mutlak olarak saptanmaz. İç enerjinin…

Işığın Ayrılması

Beyaz ışığın, tayf ya da kromatik sapınç oluşturmak üzere renkli demetlere ayrılması. Gerçekte bu olay kırılma indisinin, dalga boylarına bağlı olarak değişmesinden ileri gelir. Çoğu saydam maddeler için dalga boyu arttıkça kırılma indisi azalır. Işık, kırılma sırasında ayrılabilir ve örneğin gökkuşağı böyle oluşur. Kırınım ya da saçınım olaylarında da ışığın ayrılması söz konusu olabilir. Sözgelimi…